استاد شایق

 

سخنرانی

محسن محمدی پناه

  

 
 



سه نگرانی مهم رسول خدا(ص) برای امتش چه بود؟

 

حجت‌الاسلام مدرسی در اولین شب از مراسم عزاداری ویژه شب‌های آخر صفر: در روایتی پیامبر اکرم(ص) می فرمایند: من نسبت به امتِ بعد از خودم، از سه چیز نگران هستم! / گاهی ما فکر خودمان را شاخص قرار می‌دهیم؛ فکر خود را در مقابل اراده امام معصوم و قرآن قرار دادن همان، رسیدن به وادی ضلالت همان! 

هیئت انصار ولایت اولین شب از مراسم «سه غم»، ویژه سوگواری شهادت حضرت رسول(ص)، امام حسن مجتبی(ع) و امام رضا(ع) را با حضور آیت‌الله سیدمحمدکاظم مدرسی، در منزل یکی از خدام هیئت، برگزار کرد.

این مراسم که شامگاه شنبه، چهارم آبان‌ماه برگزار شد، ابتدا با قرائت قرآن نورانی شد. در ادامه مناجات‌خوانی برادر سیدمهدی نصیری در شب عزای رسول مکرم اسلام(ص) دل‌های حاضران را به مدینه‌النبی برد. سپس احکام انفاق و صدقه توسط حجت‌الاسلام صمدنیا بیان شد. وی گفت: بین صدقه و انفاق فرقی نیست، امّا بعضی از علما می‌فرمایند انفاق معنای وسیعتری نسبت به صدقه دارد. همین مجالس عزاداری و کمک به برگزاری چنین مجالسی، انفاق محسوب می‌شود.

در این محفل سوگواری، آیت‌الله سیدمحمدکاظم مدرسی پس از بیان یک مسئله شرعی، به سخنرانی درباره نگرانی‌های پیامبر گرامی اسلام(ص)، پرداخت. در پایان محبان اهل بیت(ع) با نوای محسن محمدی‌پناه به عزاداری و سینه‌زنی پرداختند.

 

نگرانی‌های پیامبر(ص)

آیت‌الله مدرسی گفت: روایاتی در بین سخنان پیامبر(ص) دیده می‌شود که با واژه خوف شروع می‌شود یا نگرانی در بین کلمات آن حضرت دیده می‌شود. این روایات در حقیقت بیانگر نگرانی‌های وجود مقدس پیغمبر از جامعه بعد از خودشان است. فردی که یک بنا را می‌سازد، تا خودش هست، نگرانی ندارد امّا بعد از خودش ممکن است نگرانی داشته باشد. پیامبر 23 سال رنج‌ کشیدند تا دین در بین مردم ریشه‌دار شود. طبیعی است که پیامبر، نگران این جامعه اسلامی باشند.

وی افزود: در بعضی از روایات پیامبر(ص)، از تفرقه بین امت خود خیلی نگران بودند. از کشتار بین امت و عملکرد نادرست حاکمان به نام دین، خیلی نگران بودند. یا در روایاتی از وجود منافقان و انحرافات دینی نگرانی بودند. از ریاکاری و دنیاگرایی امت، ابراز نگرانی کردند. پیامبر(ص) از عملکرد زنان جامعه اسلامی و ضعف حاکمان دینی نگران بودند. اینها سرفصلی هست که هر محقق و متفکری می‌تواند برای جامعه پیرامون خود راهکار نشان دهد و مصادیق آن را روشن کند.

 

سه نگرانی مهم رسول خدا(ص) برای امتش

امام جمعه محمدآباد یزد؛ در ادامه به روایتی از مرحوم کلینی اشاره کرد و گفت: در این روایت پیامبر فرمودند: «ثَلَاثٌ أَخَافُهُنَّ عَلَى أُمَّتِی مِنْ بَعْدِی الضَّلَالَةُ بَعْدَ الْمَعْرِفَةِ وَ مَضَلَّاتُ الْفِتَنِ وَ شَهْوَةُ الْبَطْنِ وَ الْفَرْجِ»[1]؛ من نسبت به امت بعد از خودم از سه چیز نگران هستم؛ گمراهی بعد از هدایت، فتنه‌هایی که افکار بشر را به هم می‌ریزد و گرایش‌های جنسی و مالی. این سه، سرفصلی است که پیامبر(ص) رسماً اعلام می‌کنند من نگران آنها هستم. امشب قسمت اول این روایت را توضیح می‌دهم.

 

مردم نسبت به هدایت و ضلالت چهار دسته هستند

وی ادامه داد: مردم نسبت به هدایت و ضلالت چهار دسته هستند. دسته اول انسان‌هایی که از ابتدا تا انتها زندگی پیوسته در مسیر هدایت هستند. این افراد میزان هستند، هم در دنیا و هم در عقبی، مانند حضرت علی(ع).

دسته دوم انسان‌هایی که پیوسته در مسیر گمراهی و ضلالت هستند. پیامبر(ص) نسبت به این افراد برای امت نگرانی ندارد. افرادی که از ابتدا تا انتهای زندگی از هدایت دور هستند.

دسته سوم انسان‌هایی که در قسمتی از زندگی در گمراهی بودند ولی بعد در مسیر هدایت قرار می‌گیرند و حُسن عاقبت نصیب این افراد می‌شود. پیامبر(ص) برای این افراد هم نگران نیستند.

دسته چهارم انسان‌هایی که قسمتی از زندگی را در مسیر هدایت هستند امّا در بخشی از زندگی دچار گمراهی می‌شوند که نگرانی پیامبر(ص) مربوط به این دسته می‌باشد. خدا نکند که جامعه اسلامی دچار این دسته از انسان‌ها شود. در قرآن و روایت نمونه‌های متعددی داریم که خطر این دسته را برای ما بیان کرده‌اند.

 

کسانی که بیشترین ضربه را به اسلام زدند؟!

آیت‌الله مدرسی خاطرنشان کرد: در طول تاریخ و حتّی در انقلاب اسلامی ما نیز این دسته وجود داشته. در انقلاب، عده‌ای از ابتدا انقلابی نبودند، اما عدّه‌ای ابتدا انقلابی بودند ولی بعد از مدتی دچار ضلالت شدند. این افراد خطرشان، بسیار بیشتر است. اسلام در طول تاریخ بیشترین ضربه را از این چهره‌ها خورده است. اهل‌بیت(ع) هم نسبت به این دسته از افراد خیلی موضع گرفته‌اند. لعن و نفرین در بیان اهل‌بیت(ع) بسیار اندک است، امّا همین مقدار اندک، مربوط به افرادی است که بعد از هدایت، دچار ضلالت شدند.

 

نمونه‌هایی که بعد از هدایت، گمراه شدند

وی در ادامه به چند نمونه از افرادی که پس از هدایت، گمراه شدند، اشاره کرد و گفت: علی‌بن‌ ابی‌حمزه ‌بطائنی مورد وثوق و احترام امام کاظم(ع) بود و شیعیان به او مراجعه می‌کردند. بعد از شهادت امام کاظم(ع) دچار مادی‌گرایی و منفعت‌طلبی و گمراهی شد تا جایی که امامت امام کاظم(ع) را انکار کرد. امام رضا(ع) در چند مورد او را نفرین کردند. یا احمدابن هلال عَبَرتایی، او از اصحاب امام هادی(ع) و امام عسکری(ع) بود. در زمان امام عصر(ع)، احمدابن‌هلال [به خاطر ضعف معرفتی] با خود فکر کرد من هم شخصیتی هستم! چرا من نباید سفیر امام عصر(عج) باشم؟! [بعد نیابت محمد‌بن عثمان را منکر شد و به دروغ، خودش ادعای نیابت کرد.] این در حالی است که مرحوم کلینی هم، معاصر دوران غیبت صغری بود. چرا مرحوم کلینی سفیر امام عصر نبود؟ چون اراده الهی بر این است که او سفیر نباشد.

گاهی ما فکر خودمان را شاخص قرار می‌دهیم؛ فکر خود را در مقابل اراده امام معصوم و قرآن و رسالت قرار دادن همان، رسیدن به وادی ضلالت همان! لذا باید مواظب باشیم در مقابل خدا، فکر و سلیقه و نظر خود را به کار نبندیم. متأسفانه هستند افرادی که در مقابل احکام دین می‌گویند: درست است که دین اینطور گفته امّا ما این را بهتر می‌دانیم.

 

انواع انحرافات

وی در بیان انواع انحرافات گفت: ‌ضلالت انواع مختلفی دارد؛ یک نوع آن، انحراف اقتصادی است. مثلاً، قوم شعیب که محکوم به کم‌فروشی بودند. در قرآن، بسیاری از آیات، درباره ضلالت بعد از هدایت در عرصه اقتصادی است، می‌فرماید: «وَيْلٌ لِّلْمُطَفِّفِينَ»[2] یا در جای دیگر «أَلَّا تَطْغَوْا فِي الْمِيزَانِ*وَأَقِيمُوا الْوَزْنَ بِالْقِسْطِ وَلَا تُخْسِرُوا الْمِيزَانَ»[3] مبادا جامعه ما در بعضی از عرصه‌ها اقتصادی دچار ضلالت بعد از هدایت شود.

نوع دیگر، انحرافات جنسی است، مانند قوم لوط که مورد نفرین قرار گرفتند. نوع دیگر، انحرافات اخلاقی است مانند فرزندان یعقوب که مبتلای به دروغگویی شدند. انحرافات اجتماعی هم داریم. مواظب باشیم در این دنیا دچار ضلالت بعد از هدایت نشویم و مکرراً باید این دعا را بخوانیم: «رَبَّنَا لَا تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنَا وَهَبْ لَنَا مِن لَّدُنكَ رَحْمَةً»[4].



[1] . كافی، ج‏2، ص‏79.

[2] . مطففین، 1.

[3] . الرحمن، 7-8.

[4] . آل عمران، 8.