اطلاعیه مراسم بعدی

 
 

 

استاد شایق

 

سخنرانی

محسن محمدی پناه

 

 

  

 
 

خطا
  • JLIB_DATABASE_ERROR_FUNCTION_FAILED


ماه رمضان، فرصت ناب خلوت

حجت‌الاسلام مهدوی‌نژاد: استقبال، نشانه محبت است./ در این مهمانی، خدا برای اینکه به بنده‌هایش لطف کند، آن‌ها را از خوردن و آشامیدن بازداشته است، چرا برعکس همه مهمانی‌های دیگر است؟/ چرا به خلوت با خدا احتیاج داریم؟/ محبت امام‎حسین(ع) راه رسیدن به خدا را هموار می‎کند.

 

با توجه به قرارگرفتن در آستانه ماه مبارک رمضان، حجت‌الاسلام مهدوی‌نژاد در جلسه هفتگی هیئت انصار ولایت درباره فرهنگ پیشواز از ماه مبارک رمضان و اهمیّت خلوت در این ماه، به سخنرانی پرداخت. در ادامه گزیده‌ای از این مباحث که شامگاه شنبه چهاردهم فروردین ماه در حسینیه ارگ بیان شد، ارائه می‌گردد.

 

فرهنگ استقبال

قدیمی‌ترها مقیّد بودند، که به پیشواز ماه رمضان بروند. (الان هم متدینین مقیدند.) حداقل اینکه یک روز، قبل از ماه مبارک رمضان، را روزه می‌گیرند که هم به استقبال ماه مبارک بروند و هم از فیض روزه آخر ماه شعبان بهره ببرند. استقبال و پیشواز گاهی از انسان‌هاست، گاهی از زمان‌ها و مکان‌های مقدس است، گاهی از عبادت است. همه این‌ها در فرهنگ دینی ما مصادیقی دارد.

 

استقبال، نشانه محبت است

استقبال، نشانه محبت است. استقبال یعنی روی خوش نشان دادن. وقتی کسی را دوست دارید، یا برایش احترام قائلید یا به او نیاز دارید، از او استقبال می‌کنید. پس در استقبال محبت و نیاز است.

در استقبال، تعجیل و سرعت هم وجود دارد. اینکه خداوند می‌فرماید «فَاسْتَبِقُوا الْخَيْرَاتِ»[1]، به سمت خیر عجله کنید، یعنی از خیرات استقبال کنید. روایات، روحیة استقبال را شدیداً توصیه کرده‌اند چرا که صرفاً انجام یک عمل نشانه اشتیاق نیست، بلکه استقبال از آن نشانه اشتیاق به آن است.

 

اشتیاق باعث تقرب می‌شود

خداوند می‌فرماید: «وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ * أُولَئِكَ الْمُقَرَّبُونَ»[2]، یعنی اگر می‌خواهید از مقربان خدا باشید، زودتر از بقیه بیایید، جلوتر از همه باشید، این کار موجب تقرب می‌شود. نشستن در صف اول جماعت باعث تقرب می‌شود. در روایت آمده: بروید صف اول جماعت بایستید ولو اینکه از شمشیرها عبور کنید. اما الان همه می‌خواهند آخر صف بایستند. فرهنگ ما، فرهنگ استقبال نیست.

اگر ما عبادات و اولیای خدا را تحویل گرفتیم، خدا هم ما را تحویل می‌گیرد، اما [معمولاً] ما اشتیاقی نشان نمی‌دهیم. می فرماید: «وَمَنْ أَعْرَضَ عَن ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنكًا»، اگر تحویل نگیرید، اوضاعتان به هم می‌پیچد. نه اینکه خدا با اجبار بخواهد شما [از عبادات] استقبال کنید، نه، خدا می‌داند چقدر محتاجید و چه بهره‌هایی را دارید از دست می‌دهید. لذا گاهی با تشویق یا تهدید شما را پیش می‌برد تا بیایید و لذت استقبال و بهره‌های آن را بچشید وگرنه [به خودتان باشد] نمی‌آیید.

 

خاصیت استقبال؟

پیش سلام بودن یعنی استقبال کردن از یکدیگر. سلام کردن واجب نیست، جوابش، واجب است، ولی کسی که سلام می‌کند، ثوابش هفتاد برابر جواب‌دهنده است. جالب است ثوابِ سلامِ "مستحبی" که زودتر انجام می‌شود، هفتاد برابر جوابی است که "واجب" است! اینقدر استقبال از یکدیگر مهم است. وقتی در کوچه و خیابان رد می‌شوید، پیش سلام باشید. در خانه و محل کار که وارد می‌شوید شما اول سلام کنید.

چرا امام خامنه‌ای(مدظله‌العالی) در هر انتخاباتی می‌فرمایند اول وقت بروید رای دهید؟! چون کار خیر است، خیری که از بسیاری عبادات، بزرگتر است و آن حفظ حکومت اسلامی است. اگر برای حفظ حکومت اسلامی اول از همه اقدام کنید، از یک طرف فاستبقوالخیرات است، از طرفی اقبال نشان دادید، از طرف دیگر، مُشتی به دهان دشمن زدید. دشمن می‌فهمد چقدر شما به انقلاب اشتیاق دارید. بنابراین خاصیت استقبال این است که مشخص می شود چقدر شما به آن کار خیر اشتیاق دارید.

 

استقبال از نماز

مستحب است قبل از اذان به مسجد بروید و منتظر باشید تا امام جماعت بیاید. اما الان، معمولاً این طور شده مسجدبروها یاالله یاالله‌کنان خودشان را به نماز می‌رسانند. در خانه‌ای که محل نماز و سجاده وجود دارد، عطر و تربت و تسبیح وجود دارد و اهل آن خانه چند لحظه قبل از اذان آماده نماز می‌شوند، فرزندان این خانه اهل نماز می‌شوند. اگر می‌خواهید فرزندانتان را اهل نماز تربیت کنید، باید اشتیاق به نماز در خانه موج بزند و اشتیاق در نماز، هم در پیشواز از نماز است نه [صرف خواندن آن].

 

جلب الطاف الهی با استقبال از ماه رمضان

اعمال دینی‌مان را مشتاقانه انجام دهیم. اولیای خدا [با روزه] دو ماه رجب و شعبان، به استقبال ماه رمضان می‌رفتند. حالا نمی‌خواهد ما کل دو ماه را به استقبال برویم، دو - سه روزش را به استقبال برویم، اگر نرفتیم، حداقل روز آخر را به استقبال ماه رمضان برویم. این استقبال ما را مقرب می‌کند، باعث می‌شود ما الطاف الهی را جلب کنیم.

بعضی‌ها نه تنها از ماه رمضان استقبال نمی‌کنند بلکه هر روز رمضان هم منتظر هستند چند روز باقیمانده تمام شود. این چه عبادتی است؟! هر چند ترک واجب نکردند و مجازات ندارد ولی از خیلی بهره‌ها محروم می‌شوند و مهم‌ترین بهره آن، محبت خدا به خودشان است. استقبال از ماه رمضان ظاهرش روزه است ولی باطنش، شوق به ماه مبارک رمضان است. بنابراین یک ذره اشتیاق از خودتان نشان بدهید. به قول حافظ: ارادتی بنما تا سعادتی ببری.

 

چرا مهمانی خدا برعکس همه مهمانی‌هاست؟

نکته مهم دیگر درباره [ضرورت] خلوت است. رفقا! ماه مبارک رمضان فرصت خیلی خوبی است که با خودمان خلوت کنیم. دعای 44 صحیفه سجادیه درباره ورود به ماه رمضان است. امام سجاد(ع) در آنجا توصیفات عجیبی در مورد ماه مبارک دارند. گوییا ماه مبارک رمضان قطعه‌ای از بهشت و عالم ملکوت است که خدا اینجا آورده است. وقت بگذارید و ترجمه آن را بخوانید. حضرت در این دعا آداب ماه مبارک رمضان را در قالب دعا می‌گویند.

حضرت می‌فرمایند: در این مهمانی خدا برای اینکه به بنده‌هایش لطف کند، آن‌ها را از خوردن و آشامیدن بازداشته است. عجب مهمانی! برعکس همه مهمانی‌های دیگر است. خدا می‌خواهد بگوید چون خیلی مشغول خوردن و آشامیدن و لذت‌های حلال دنیایی، هستید، این مشغولیت کار دستتان داده است. مهمانی خدا می‌خواهد کمی از مشغله‌های دنیایی شما را کم کند. شما کمی کمتر یا دیرتر بخورید و بیاشامید، خیلی از حرف‌ها هم نزنید، خیلی از کارها را هم نکنید، رمقتان را هم می‌گیرد تا حوصلة گناه نداشته باشید، بعد می‌گوید ببینید در این حالی که اشتغالات و تعلّقات دنیایی‌تان کم شد، چقدر حال خوبی پیدا می‌کنید! چقدر اخلاقتان فرق می‌کند! گناهانتان کمتر از ماه‌های دیگر می‌شود! یکی از مهم‌ترین دلایلی که به این حالات [خوب] نمی‌رسیم، این است که ما فرصت نمی‌کنیم با خودمان خلوت کنیم و فکر کنیم و اشتغالات خودمان را کم کنیم.

 

ماه رمضان، فرصتی برای طهارت باطن

نکته دیگر اینکه: با وجود آلودگی‌های باطن، تنها طلب‌کردن خیلی نتیجه نمی‌دهد. باید درون را پاک کرد تا خواستن‌ها نتیجه دهد. اصلاً حواستان نیست که ظرف وجودتان کثیف است. همین‌طور دائم دعا می‌کنید. آقا دعا نکنیم؟ چرا دعا کنید ولی درست دعا کنید. اول بیایید خلوتی با خودتان کنید، در این خلوت به آلودگی‌های خودتان پی ببرید، از خدا بخواهید این آلودگی‌ها را پاک کند، استغفار و توبه‌ای کنید، ظرف‌[وجودتان] که پاک شد، بعد طلب‌ها جواب می‌دهد. اگر بچّه‌ شما یک لیوان کثیف بیاورد که برایش شربتی بریزید، می‌گویید برو لیوانت را بشور و بیا. چرا؟ چون اگر در این ظرف کثیف شربت بخورد، مریض می‌شود. اگر خدا هم نعمت‌هایش را با این رذایلی که آدم دارد به او بدهد، گاهی کار دست خودش می‌دهد. اگر این تیغ را به دست این زنگیِ مست، بدهد کار دست خودش می‌دهد.

پس مرحله اول [در طلب‌کردن]، شناخت رذایل و آلودگی‌های باطنی است. چطور بدست می‌آید؟ با خلوت. ماه رمضان آن خلوت مهمی است که خدا برای ما فراهم کرده است. از این‌دست خلوت‌ها، در غیر از ماه مبارک رمضان هم هست سحر هر شب، یا در سحر شب‌های جمعه، اگر اهلش باشید. اهل سحر نباشید، هر ‌روز یا هر شب، چند دقیقه در روز یا قبل خواب، با خدا خلوت کنید. یا در نمازهایی که هر‌ روز می‌خوانید، دقت کنید که دارید به خلوت با خدا می‌روید.

 

چرا گاهی خدا ما را تحویل نمی‌گیرد؟

گاهی می‌بینم بعضی مؤمنین، به محض اینکه سلام نماز را می‌دهند، می‎روند. یاد این حدیث نورانی می‌افتم که خدای متعال فرمود: اگر وضو گرفتید و دو رکعت نماز نخواندید، به من جفا کردید. اگر وضو گرفتید و نماز خواندید و بعد از نماز، دعا نکردید، به من جفا کردید. اگر وضو گرفتید و نماز خواندید و دعا کردید و من اجابت نکردم، من به شما جفا کردم و من جفاکار نیستم.

نقل شده: آیت‌الله مدنی از قول امام زمان(عج) فرمودند چرا شیعیان ما سلام نماز را که می‌دهند، می‌روند! چرا نمی‌نشینند برای فرج من دعا کنند؟!

این توهین به خداست. یک وقت یک مشکل و مسئله‌ای است که باید زود بروید، اینجا فرق می‌کند اما این عادت بدی است که نماز را سلام داده - نداده، بلند می‌شوید و می‌روید. بین دو نماز حوصله ندارید که تعقیبات بخوانید. بلند می‌شوید، تلفن جواب می‌دهید، گوشی را چک می‌کنید. یک دقیقه برای خدا وقت نمی‌گذارید. عزیز من! شما هیچ اشتیاقی به خدا ندارید، بعد می‌گویید چرا خدا تحویل نمی‌گیرد؟

 

چرا به خلوت با خدا احتیاج داریم؟

چرا به خلوت احتیاج داریم؟ اگر شما در روز به خیابان بروید، در این شلوغی خیابان، بعضی از مغازه‌ها، وسایلشان را در پیاده‌رو یا باغچه ریخته‎اند یا گوشه خیابان آشغال ریخته، شما خیلی توجهتان جلب نمی‌شود، روز است و شلوغ. ولی شب، ساکت است و خلوت، اگر نیمه‌شب از خیابان بگذرید، می‌بینید که مغازه‌ها آشغال‌هایشان را بیرون ریخته‌اند، حتی یک کاغذ هم در خیابان افتاده باشد، می‌بینید. همه‌چیز را می‌بینید چون خلوت است.

اگر اهل سحر و خلوت با خدا باشید، اگر آن موقع که سر‌و‌صدا و رفت‌و‌آمدی نیست، نور خورشید نیست و همه‌چیز رنگ باخته است، بروید با خدا حرف بزنید، آشغال‌های وجودتان را می‌بینید. اگر کسی با خدا خلوت نداشته باشد، نمی‌تواند عیب‌های خودش را بفهمد.

دیدید اغلب مأمورین شهرداری اذان صبح یا قبل از اذان صبح دارند خیابان‌ها را جارو می‌کنند. چون بعد از آن شلوغ می‌شود و مزاحم زیاد است و نمی‌شود نظافت کرد. اگر اهل سحر نباشید، همین که صبح شد دغدغه کار، زندگی، خانه و مشغله‌‌هایتان نمی‌گذارد فرصت طهارت و توبه پیدا ‌کنید. وقت نمی‌کنید یک استغفرالله بگویید. آدم خلوت نداشته باشد، بیچاره می‌شود.

 

نماز شب‌تان را از دست ندهند

خلوت، مسئله خیلی مهمی است. وقتی خلوت کردید و به‌هم‌ریختگی‌ها و زباله‌های وجودتان را دیدید، خدا هم کمک می‌کند پاک شوید. می‌گوید بلند شو و نماز بخوان. در نماز سیصد مرتبه العفو می‌گویید، وسط این العفوگفتن‌ها، محبتتان گُل می‌کند و رابطه برقرار می‌شود. خدا تصاویر وجودی شما را جلوی چشم‌تان می‌آورد و گناهان را به یادتان می‌آورد، [خجالت می‌کشید]، صبح اخلاقتان خوب می‌شود. لذا در روایت داریم یکی از خواص نماز شب این است که انسان را خوش‌اخلاق می‌کند.

خدا در ماه رمضان به ما سحر و شب‌ها مناجات داده است. از آن طرف ترافیک خوردن را کم کرده است تا خیلی مشغول نباشیم. در روز مشغله‌های اخلاقی و رفتاری را کم کرده است. گفته مواظب زبان و چشممان‌ باشیم. اگر چشم‌چرانی کنیم، روزه‌ خراب می‌شود. باطل نمی‌شود، ولی خراب می‌شود. وقتی مواظب گناهان باشیم، کم‌کم احساس سبکی می‌کنیم و در این احساس سبکی، خود را پیدا می‌کنیم. لذا بیشتر از این خلوت استفاده کنیم. مؤمنین برای سحرهای ماه رمضان برنامه‌ریزی می‌کنند که نماز شب‌شان را از دست ندهند. ما به این خلوت‎ها نیازداریم. اگر بخواهیم بفهمیم که غیر از خدا کسی دیگری نیست، باید خلوت داشته باشیم.

 

از امام حسین(ع) تا خدا راهی نیست

برای اینکه راحت و زود از حجاب‎ها و تعلّقات خود بگذرید و با خدا خلوت کنید، باید با امام‎حسین(ع) باشید. محبت امام‎حسین(ع) جاده رسیدن به خدا را هموار می‎کند. لحظه‎ای که در روضه هستید متعلّق به امام‎حسین(ع) هستید و همه تعلّقات را کنار گذاشته‎اید. از امام حسین(ع) تا خدا راهی نیست. باید اهل خلوت باشیم تا حسین(ع) را بشناسیم. گاهی در بین روضه، زمانی که چراغ‌ها خاموش است بعضی‌ها مشغول تلفن همراهشان هستند، بسیار جای تأسف دارد. این افراد دارند رسماً اعلام می‎کنند که روضه امام‎حسین(ع) برایشان اهمیتی ندارد.

 

خلوت امامحسین(ع) در هیاهوی قتلگاه

می‌دانید در کربلا وقتی غوغا و شلوغی و هم‌همه و نگرانی و مصیبت در اوج بود، وقتی حضرت مجروح و غرق در خون، در گودی قتلگاه افتاده بود و دیگر توانی برای جنگیدن نداشت، چه کرد؟ امام زمان می‌فرمایند: حضرت نگاهی به خیمه‎ها کرد، کاری نمی‌توانست بکند، اینجا با خودش خلوت کرد. بچه‌هیئتی‌ هم از اربابش یاد گرفته چطور در شلوغی‌ها، خلوت کند. اگر اراده کند وسط شلوغی‌ها و غوغا به خلوت برود، با یک نگاه به پرچم اباعبدالله(ع) دل از شلوغی‌ها می‌کند و خلوت می‌کند.  

علامه مقرم می‌نویسد: در آخرین لحظات، حضرت چشم باز کرد و نگاهی به آسمان انداخت و این عبارات را زمزمه کرد: «اللَّهُمَّ! مُتَعالِىَ الْمَکانِ، عَظیمَ الْجَبَرُوتِ، شَدیدَ الِمحالِ، غَنِىٌّ عَنِ الْخَلائِقِ، عَریضُ الْکِبْرِیاءِ، قادِرٌ عَلى‏ ما تَشاءُ، قَریبٌ إِذا دُعیت...» بعد حضرت در نفس‌های آخر گفتند: «صَبْراً عَلى‏ قَضائِکَ...، یا غِیاثَ الْمُسْتَغیثینَ»[3]

 

مطالب جامع و با جزئیات بیشتر این سخنرانی در صوت کامل سخنرانی :

 

 

  • a(1)
  • a(2)
  • a(3)
  • a(4)
  • a(5)
  • a(6)
  • a(7)
  • a(8)
  • a(9)

 


[1]. بقره، 148.

[2]. واقعه، 10-11.

[3]. مقتل الحسین مقرم، ص 282.