استاد قرائتی: آنچه که در مسیر حق قرار می‌گیرد، قداست دارد.                     آیت الله مکارم شیرازی : تهاجم فرهنگی دشمن به این صورت است که گفته‌اند: ما اگر بتوانیم به دو حوزه وارد شویم، می‌توانیم نظام جمهوری اسلامی را ریشه‌کن کنیم. 1. حوزه اعتقادی 2. تهاجم اخلاقی. دشمن می‌خواهد با شبهات عقاید جوانان را متزلزل کند و اعتقاد آنها را نسبت به اسلام و مذهب اهل‌بیت(ع) ضعیف کند، این فضاهای مجازی آلوده هم که به عقیده من متأسفانه هنوز فکری اساسی برای آن نشده و باید بشود، [زمینه ساز آن شده است].                     استاد قرائتی : ببینید دشمن روی چه چیز حساس است، شما هم روی آن حساسیت داشته باشید.                     اگر دیدید دشمن روی بی‌حجابی دست گذاشته است باحجاب‌ها بیشتر به صحنه بیایند. اگر دیدید که مسجد و نماز جمعه خلوت شده، شما بیشتر حضور پیدا کنید. هرجا که دیدیم کمبودی هست باید با حضور و وجود و مطالعه خود جبران کنیم.
 
 

 

استاد شایق

 

سخنرانی

محسن محمدی پناه

 

 

 

  

 

 

 



خیرخواهی بر مؤمن واجب است

 

حجت‌الاسلام مهدوی‌نژاد: واجب است که شما خیرخواه مؤمنین باشید./ برای اینکه به دیگران خیر برسانید، برنامه‌ریزی و مقدمه‌چینی کنید / چرا بی‌خودی به مردم اخم می‌کنیم؟ باید با مردم مهربانی عمومی داشته باشیم، این‌ها همه خلق خدا هستند./ ثمره خیرخواهی، محبت است.

 

 

هیئت انصار ولایت دارالعباده یزد، شنبه دهم تیرماه، اولین جلسه هفتگی بعد از ماه مبارک رمضان را با سخنرانی حجت‌الاسلام مهدوی نژاد، مسؤل هیئت، در قرارگاه همیشگی خود، حسینیه ارگ برگزار کرد. حجت‌الاسلام مهدوی‌نژاد در ادامه سلسله مباحث نامه 31 نهج‌البلاغه، ذیل مبحث خیرخواهی با عنوان: «در کار خیر حاجت هیچ استخاره نیست» به خیرخواهی و فواید آن از منظر روایات اشاره کرد که در ادامه خلاصه‌ای از این سخنان ذکر می‌شود.

 

خیرخواهی بر مؤمن واجب است

امام صادق(ع) درباره خیرخواهی فرمودند: «یَجِبُ لِلْمُؤْمِنِ عَلَى الْمُؤْمِنِ أَنْ یُنَاصِحَهُ»[1]. بعضی‌ها فکر می‌کنند این خیرخواهی که حضرت می‌فرمایند، یک توصیه است و منظورشان این است که خیلی خوب است مؤمنین اینگونه باشند، در حالی‌که این فقط یک توصیه نیست بلکه یک دستورالعمل واجب است. به عبارت دیگر یک واجب اخلاقی است.

ما وقتی به احکام شرعی می‌رسیم می‌گوییم این مورد واجب و آن مورد حرام است، در عقاید هم، داشتنِ یک سلسله عقاید حرام و برخی دیگر واجب است، در اخلاق هم واجب و حرام داریم، حضرت می‌فرماید: «واجب است که مؤمن بر مؤمنین دیگر خیرخواه باشد».

 

نیت خیر، قدم اول خیرخواهی

اولین مرحله [خیرخواهی] در نیت است، نیت خود را درست کنید و خیر همه مؤمنین و همه مسلمین را بخواهید که خیرخواهی نسبت به مؤمن واجب است. به نیتتان برگردید، ببینید الآن واقعاً ته دلتان این است که بدی کسی را بخواهید، یا این که خوبی کسی را بخواهید؟!

گاهی افراد می‌گویند ما فلانی را نمی‌شناسیم که چه طور آدمی است که خیر او را بخواهیم یا نه. می‌گوییم مؤمن که هست، حداقل ظاهرش که مؤمن است؛ پس شما باید خیر او را بخواهید.

 

خیرخواهی در خون مؤمن است

اصلاً «المُؤمِنُ غَريزَتُهُ النُّصحُ»[2]، خیرخواهی در خون مؤمن است. سرشت مؤمن خیرخواهی است و اگر او را رها کنید دنبال خیر رساندن به دیگران است. بعضی‌ها مدام دنبال منفعت‌طلبی‌های خودشان هستند اما بعضی‌ها هم، دائم احوال این و آن را می‌پرسند و دنبال خیررساندن به دیگران هستند و دلشان برای دیگری می‌سوزد.

 

اهمیت اولویت در کار خیر

امیرالمؤمنین(ع) می‌فرمایند: «لا تَستَصغِر شَيئا مِنَ المَعروفِ قَدَرتَ عَلَى اصطِناعِه إيثارا لِما هُوَ أكثَرُ مِنهُ ...»[3]، هیچ کار خوبی که بتوانید انجام دهید را به خاطر یک خوبی بزرگتر ترک نکنید، یا آن را کوچک نبیند.

مثلاً آقایی الان صد هزار تومان نیاز دارد و از کسی کمک می‌خواهد. طرف مقابل می‌گوید من باید اشتغال او را درست کنم، اشتغالش درست شود، مشکل صد هزار تومانش هم حل می‌شود.

این شخص الان چکش برگه می‌شود، آبرویش دارد می‌رود، حالا کو تا اشتغالش را درست کنی! اشتغالش را هم بعداً درست کن، الآن معطّل صد هزار تومان است. می‌گوید نه! خیر بزرگتری است که آن را می خواهم انجام دهم!

حضرت می‌فرماید این طور نشود که یک وقت کار خوبی که ظاهراً کوچک است، انجامش ندهید به خاطر خیر بزرگتر. چون حضرت فرمود خوبی و کمک کم در صورتی که فرد به آن نیاز داشته باشد، خیلی سودمند‌تر از آن خوبی و کمک زیادی است که فعلاً طرف به آن نیاز ندارد یا نیاز دارد امّا الآن نیاز فوری به آن ندارد.

 

عمل خیر روزانه

حضرت فرمودند: «واعمَلْ لِكُلِّ يَومٍ بِما فيهِ تَرشُدُ»[4]، در هر روز کاری انجام دهید که به سبب آن، رشد پیدا کنید. یعنی روزانه یک عملی داشته باشید که شما را رشد دهد.

آیا ما یک مورد خیرخواهی داریم که بتوانیم در پرونده‌مان بنویسیم و بگوییم امروز حداقل این کار را انجام داده‌ایم؟! بعضی‌ها زرنگ هستند، دفترچه دارند، حساب و کتاب دارند، غیر از دفترچه قسط و بانک، یک دفترچه اعمال هم دارند و [در آن] می‌نویسند که [مثلاً] امروز فلان عمل خیر انجام دادم، خدایا از من بپذیر.

 

برنامه‌ریزی برای خیررسانی

وجود مبارک رسول خدا (ص) فرمودند: «رَأْسُ الْعَقْلِ بَعْدَ الدِّينِ التَّوَدُّدُ إِلَى النَّاسِ وَ اصْطِنَاعُ الْخَيْرِ إِلَى كُلِّ بَرٍّ وَ فَاجِرٍ»[5]، قلّه عقلانیت بعد از دین (چون دین آخر عقلانیت و خیر است، همه خیرات در دین جمع است) اظهار محبت و خیرخواهی برای مردم است.

«التَّوَدُّدُ إِلَى النَّاسِ»، به معنی مردم‌داری است، اظهار محبت به مردم‌کردن است. به مردم اظهار محبت کنید، چرا بی‌خودی به مردم اخم می‌کنید، با مردم مهربانی عمومی داشته باشید، بالاخره این‌ها هم خلایق خدا هستند، مؤمن هستند.

«اصْطِنَاعُ» در معنای لغوی یعنی یک فرایندی برای خیر طی شود و یک اتفاقاتی بیفتد و مقدماتی برای انجام خیر بچینید. یعنی شما برای اینکه به دیگران خیر برسانید، برنامه‌ریزی و مقدمه‌چینی کنید. ببینید الآن فلانی چه نیازی دارد، با این و آن صحبت کنید، با کسانی که می‌توانند کمک کنند صحبت کنید، ذهن بقیه را آماده کنید، مقدمات را بچینید تا به آن شخصی که نیاز دارد خیر برسانید. این‌ها توصیه نیست، فرمودند واجب است که اینگونه باشیم.

 

چه کسی به خیر مستحق‌تر است؟

باز از رسول خدا(ص) حدیث دیگری است که فرمودند: «اصطَنِعِ الخَيرَ إلى مَن هُوَ أهلُهُ، و إلى مَن هُوَ غَيرُ أهلِهِ، فإن لَم تُصِبْ مَن هُوَ أهلُهُ فأنتَ أهلُهُ»[6] زمینه‌سازی کنید و خیر را چه به آن کسی که اهلش هست و چه به کسی که اهل خیر نیست، برسانید. چرا که اگر خیر به غیراهلش هم برسد، با نشانه اهلِ خیر بودن شماست.

شما وقتی به مشهد یا حرم امیرالمؤمنین(ع) یا اعتاب مقدسه می‌روید، در اذن دخول یا زیارتنامه آن می‌خوانید: «فَإِنْ لَمْ أَكُنْ أَهْلا لِذَلِكَ فَأَنْتَ أَهْلٌ لِذَلِكَ»، اگر من اهلش نیستم، شما اهلش هستید، اگر من آدم درستی نیستم شما که درست هستید، من مریض هستم شما که سالمید، من گدا هستم شما که پولدار هستید.

پس ما هم باید به آن کسی که اهل خیر نیست، خیر برسانیم.

وجود ما پر از عدم الخیرهاست، بعد می‌رویم محضر امام معصوم(ع) خیر طلب می‌کنیم. لذا وقتی یک شخصی را می‌بینید که گرفتار و بدبخت است، وضعش خوب نیست، اخلاقش بد است، از خدا دور افتاده است، ظاهرش خوب نیست، باطنش خوب نیست، چرا رهایش می‌کنید؟! این شخصی به خیر مستحق‌تر است، کمکش کنید و نجاتش بدهید.

 

خیرخواهی چه فایده‌ای دارد؟

نصیحت یا نصح به معنای خیرخواهی است. امیرالمؤمنین(ع) فرمود: «النَّصیحَةُ یُثْمِرُ الَمحَبَّةَ»[7] میوه خیرخواهی، محبت است. لذا برای مردم خیرخواهی کنید؛ هم در دلتان خیرخواه باشید هم زبانتان به خیر بجنبد. وقتی برای دیگران عمل خیر انجام می‌دهید ثمره‌اش محبت است. خدا محبت تو را در دل دیگران می‌گذارد.

«مَن قَبِلَ النَّصیحَةَ أمِنَ مِن الفَضیحَةِ»[8]، هرکس نصیحت و خیرخواهی دیگران را قبول کند، از فضیحت و رسوایی در امان می‌ماند. اگر شما خیرخواهی دیگری را در حق خودتان نپذیرید آن وقت کارتان به رسوایی و آبروریزی و بدبختی می‌کشد!

امیرالمؤمنین(ع) می‌فرماید: «اقْبَلِ النَّصيحَةَ كَىْ تَنْجُوَ مِنَ الْعَذابِ»[9]، نصیحت و خیرخواهی دیگران را قبول کنید اگر می‌خواهید از عذاب نجات پیدا کنید. عذاب که فقط عذاب قیامت نیست، عذاب دنیا هم است، گاهی در دنیا عذاب و بدبختی می‌کشید چون یک نفر خیرخواهی کرد راه را به شما نشان داد اما شما گوش ندادید. نصیحت دیگران را قبول کنید تا عذاب و سختی نکشید. اینها ثمرات خیرخواهی است.

امیرالمؤمنین(ع) فرمود: «مَن خالَفَ النُّصْحَ هَلكَ»[10]، هر کس خیرخواهی‌ها را مخالفت کند هلاک می‌شود. در روایت دیگری دارد: «وَ قَبُول مِمَّنْ یَنْصَحُهُ»[11]، از ویژگی‌های مؤمن این است که نصیحت و خیرخواهی دیگران را قبول می‌کند.

لذا روحیه خیرخواهی داشته باشید، روحیه پذیرش خیرخواهی دیگران را هم داشته باشید.

 

خیرخواهی به چه قیمتی؟

حضرت در روایتی فرمودند: «اِمْحَضْ اَخاکَ النَّصِیحَةَ حَسَنَةً کانَتْ اَوْ قَبِیحَةً»[12]، خالصانه، محض خاطر خدا، برادرت را نصیحت کن، (برادر در این‌جا اصطلاح است شامل زن و مرد می‌شود) خیرخواه برادران دینی‌ات باش، چه خوشش بیاید، چه بدش بیاید.

اولاً: شما قشنگ حرف بزنید، ثانیاً: نیتتان خیر باشد، اگر هم بدش آمد بعد راضی می‌شود. وقتی حضرت می‌فرماید خیرخواهی کنید هر چند بدش بیاید، نشان می‌دهد خیرخواهی نسبت به مؤمنین واجب است چون اگر واجب نبود به این راحتی نمی‌گفت بدش هم می‌آید، بیاید، شما خیرخواهی کنید.

امام صادق(ع) فرمود: «يَجِبُ لِلْمُؤْمِنِ عَلَى الْمُؤْمِنِ- النَّصِيحَةُ لَهُ فِي الْمَشْهَدِ وَ الْمَغِيبِ»[13] واجب است مؤمن بر مؤمنی دیگر خیرخواهی کند [هم] در حضورش و [هم] در غیابش. گاهی خیرخواهی به نصیحت و تذکر است و گاهی به تمجید و تعریف است، گاهی هم به مانع شدن برای انجام کاری است، به طور کلی هر چه خیر محسوب شود، خیرخواهی است، ممکن است طرف هم خوشش نیاید ولی شما خیرش را برایش بخواهید.

 

اولین مدعی دورغین خیرخواهی در عالم

مواظب مدعیان خیرخواهی باشید، اولین مدعی [دورغین] خیرخواهی شیطان بود. شیطان وقتی خواست حضرت آدم و حوا (ع) را فریب دهد نگفت که من آمده‌ام شما را وسوسه کنم و از بهشت بیرون کنم. قرآن می‌فرماید: «وَقَاسَمَهُمَا إِنِّي لَكُمَا لَمِنَ النَّاصِحِينَ»[14] می‌گوید: شیطان قسمشان داد که من خیرخواه شما هستم، پس بروید آن چیزی را که گفتند، نخورید؛ بخورید.

بعضی‌ها می‌گویند می‌خواهم هدایتت کنم، دو تا حدیث هم می‌خواند و نصیحت هم می‌کند و گمراهتان می‌کند. در حقیقت می‌خواست گمراهتان کند، می‌خواست سوء استفاده کند، این کار، شیطان صفتی است.

مستکبرین عالم نمی‌گویند ما می‌خواهیم شما را بیچاره کنیم بلکه می‌گویند ما برای رعایت حقوق بشر آمده‌ایم.

برادران یوسف وقتی می‌خواستند یوسف را در چاه بیندازند نگفتند: پدرجان! اجازه می‌دهید یوسف را ببریم بیندازیم در چاه! قرآن می‌فرماید: «قَالُوا يَا أَبَانَا مَا لَكَ لَا تَأْمَنَّا عَلَى يُوسُفَ وَإِنَّا لَهُ لَنَاصِحُونَ»[15]، گفتند: چه شده که به ما سر قضیه یوسف اعتماد نداری! ما خیرخواه برادرمانیم، برادر که بد برادرش را نمی‌خواهد. می‌خواهیم او را به گردش و تفریح ببریم. بالاخره به هر ترفندی بود یوسف را بردند و در چاه انداختند لذا باید مواظب مدعیان دروغین خیرخواهی بود.



[1]. اصول كافى، كتاب الايمان والكفر، باب نصيحة المؤمن، ج‏3، ص‏313.

[2]. غرر الحکم و درر الکلم، ج 1، ص 289.

[3]. الجعفريّات، ص 233.

[4]. همان.

[5]. مستدرک الوسائل، ج7،  ص215، ح 8073.

[6]. عيون أخبار الرضا، 2 / 35 / 76.

[7]. شرح غررالحكم، ج 1، ص 161.

[8]. همان، ج 5، ص 277.

[9]. بحار الانوار ج 1، ص 180.

[10]. غرر الحكم، ح 7743.

[11]. تحف العقول، ض 457.

[12]. غرر الحکم و درر الکلم، ج 1، ص 549.

[13]الكافي، 2/208/2.

[14]. اعراف، 21.

[15]. یوسف، 11.

 

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

سرود پایانی 1438

کربلایی محسن محمدی پناه

انجمن ادبی مع الحسین(ع)

کانون هنر و رسانه بهشت دارالعباده